یکی از شایع ترین آسیب های زانو، رگ به رگ شدن یا پارگی رباط صلیبی قدامی است اما در بسیاری از موارد به صورت پیچ خوردگی رباط صلیبی نیز بروز می کند. ورزشکارانی که در ورزش های پرتقاضا مانند فوتبال و بسکتبال فعالیت می کنند، بیشتر در معرض آسیب رباط صلیبی قدامی قرار دارند. در صورت آسیب دیدگی این رباط، برای بازیابی عملکرد کامل زانو ممکن است نیاز به جراحی باشد؛ موضوعی که به عواملی مانند شدت آسیب و سطح فعالیت فرد بستگی دارد.

پارگی رباط صلیبی چیست؟

پارگی رباط صلیبی یکی از شایع ترین آسیب های زانو است که معمولا در اثر حرکات ناگهانی، تغییر جهت سریع یا وارد شدن ضربه مستقیم به زانو ایجاد می شود. در این وضعیت، رباطی که وظیفه حفظ پایداری مفصل زانو را دارد دچار کشیدگی شدید یا پارگی کامل می شود و عملکرد طبیعی زانو مختل می گردد. این آسیب می تواند فعالیت های روزمره و ورزشی فرد را به طور جدی تحت تاثیر قرار دهد.در متون پزشکی و محاوره های درمانی، رباط صلیبی قدامی گاهی با عنوان رباط صلیبی نیز نامیده می شود و این دو اصطلاح در بسیاری از منابع به جای یکدیگر استفاده می شوند.

پیچ خوردگی رباط صلیبی چیست؟

پیچ خوردگی رباط صلیبی به حالتی گفته می شود که رباط بدون پارگی کامل، تحت کشش بیش از حد قرار می گیرد. این آسیب اغلب در اثر چرخش ناگهانی زانو هنگام راه رفتن، دویدن یا ورزش اتفاق می افتد و می تواند با درد، تورم و محدودیت حرکت همراه باشد. پیچ خوردگی در صورت عدم درمان مناسب، زمینه ساز آسیب های جدی تر در آینده خواهد بود.

انواع پارگی رباط صلیبی قدامی مفصل زانو

حدود نیمی از آسیب های وارد شده به رباط صلیبی قدامی، همراه با صدمه به سایر ساختارهای زانو رخ می دهند. این آسیب ها می توانند شامل درگیری غضروف مفصلی، پارگی مینیسک زانو یا سایر رباط های اطراف مفصل باشند. رباط های آسیب دیده معمولا در دسته پیچ خوردگی قرار می گیرند و بر اساس شدت آسیب، درجه بندی می شوند.

انواع پیچ خوردگی رباط صلیبی قدامی شامل موارد زیر است:

1. پیچ خوردگی درجه ۱: در این حالت رباط به صورت خفیف آسیب می بیند و کمی کشیده می شود، اما همچنان قادر است تا حدی پایداری مفصل زانو را حفظ کند.
2. پیچ خوردگی درجه ۲: در این نوع آسیب، رباط بیش از حد کشیده شده و حالت شل شدگی پیدا می کند. این وضعیت اغلب به عنوان پارگی جزئی رباط شناخته می شود.
3. پیچ خوردگی درجه ۳: این نوع آسیب معادل پارگی کامل رباط است که در آن رباط به طور کامل دچار گسست می شود و مفصل زانو حالت ناپایداری واضح پیدا می کند.

پارگی جزئی رباط صلیبی قدامی شیوع کمتری دارد و در اغلب موارد، آسیب های ACL به صورت پارگی کامل یا نزدیک به پارگی کامل بروز می کنند.

علت پارگی رباط صلیبی

رباط صلیبی قدامی می تواند به چند طریق آسیب ببیند:

• تغییر جهت سریع
• توقف ناگهانی
• کاهش سرعت در حین دویدن
• اشتباه فرود آمدن از پرش
• تماس یا برخورد مستقیم مانند تکل فوتبال

مطالعات متعددی نشان داده است که ورزشکاران زن در مقایسه با ورزشکاران مرد در برخی ورزش های خاص، احتمال بیشتری برای آسیب ACL دارند. این اتفاق به دلیل تفاوت در شرایط فیزیکی، قدرت عضلانی و کنترل عصبی عضلانی است. سایر علل پیشنهادی عبارتند از: تفاوت در هم ترازی لگن و اندام تحتانی (پا)، افزایش شلی رباط ها و اثرات استروژن بر خواص رباط.

علائم پارگی رباط صلیبی زانو

هنگام آسیب دیدن رباط صلیبی قدامی، علائم معمولا به صورت ناگهانی ظاهر می شوند و می توانند عملکرد طبیعی زانو را به طور جدی مختل کنند. شدت این علائم بسته به میزان آسیب متفاوت است، اما نشانه های زیر شایع ترین موارد هستند:

• شنیدن صدای ترک یا تق در زمان آسیب: بسیاری از افراد در لحظه آسیب صدایی شبیه ترک خوردن می شنوند که اغلب با احساس ناپایداری یا خالی کردن زانو همراه است.
• درد همراه با تورم سریع: معمولا ظرف ۲۴ ساعت پس از آسیب، زانو به دلیل خونریزی داخل مفصل متورم می شود. اگرچه ممکن است درد و تورم به طور موقت کاهش یابد، اما ناپایداری زانو باقی می ماند و بازگشت زودهنگام به ورزش خطر آسیب به مینیسک را افزایش می دهد.
• کاهش دامنه حرکتی زانو: التهاب و تجمع مایع در مفصل باعث می شود خم و راست کردن کامل زانو دشوار یا دردناک شود.
• حساسیت در امتداد خط مفصلی: لمس کناره های مفصل زانو می تواند باعث درد و ناراحتی شود که اغلب نشانه درگیری ساختارهای داخلی مفصل است.
• ناراحتی یا بی ثباتی هنگام راه رفتن: فرد ممکن است هنگام قدم زدن احساس کند زانو کنترل کافی ندارد یا در حین حرکت خالی می کند.

تشخیص پارگی رباط صلیبی قدامی

در اولین ویزیت، پزشک درباره علائم، نحوه بروز آسیب و سابقه پزشکی شما سوال می کند تا دید دقیقی از شرایط ایجاد آسیب و عوامل پارگی رباط صلیبی به دست آورد. سپس در معاینه فیزیکی، وضعیت زانوی آسیب دیده از نظر میزان پایداری، دامنه حرکتی، وجود تورم و سلامت ساختارهای اطراف مانند منیسک ها و رباط های جانبی بررسی می شود.در بسیاری از موارد، پارگی رباط صلیبی قدامی با یک معاینه فیزیکی دقیق و کامل زانو و انجام تست های اختصاصی قابل تشخیص است و نیاز فوری به روش های تصویربرداری وجود ندارد.

• اشعه ایکس: این روش آسیب رباط صلیبی قدامی را نشان نمی دهد، اما به پزشک کمک می کند وجود شکستگی استخوان یا آسیب های استخوانی همزمان را بررسی کند.
• تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI): MRI تصاویر دقیقی از بافت های نرم مانند رباط ها، مینیسک و غضروف ارائه می دهد و در تشخیص شدت آسیب و ضایعات همراه کاربرد دارد، هرچند در بسیاری از موارد تشخیص پارگی ACL بدون نیاز به MRI نیز امکان پذیر است.

درمان پارگی رباط صلیبی قدامی زانو

درمان پارگی رباط زانو ACL بسته به نیازهای فردی بیمار متفاوت خواهد بود. به عنوان مثال، ورزشکار جوانی که در ورزش های چابکی فعالیت می کند، به احتمال زیاد برای بازگشت ایمن به ورزش نیاز به جراحی دارد. افراد کم تحرک، معمولاً مسن تر، ممکن است بتوانند بدون جراحی به سبک زندگی آرام تری بازگردند.

درمان غیرجراحی

پارگی ACL بدون جراحی بهبود نمی یابد. اما درمان غیرجراحی ممکن است برای بیماران مسن یا دارای سطح فعالیت بسیار پایین موثر باشد. اگر ثبات کلی زانو دست نخورده باشد، پزشک ممکن است گزینه های ساده و غیرجراحی را توصیه کند.

1. بریس: پزشک شما ممکن است یک بریس را برای محافظت از زانوی شما در برابر بی ثباتی توصیه کند. برای محافظت بیشتر از زانوی خود، ممکن است به شما عصا داده شود تا از وارد کردن وزن به پای خود جلوگیری کنید.
2. فیزیوتراپی: با کاهش تورم، یک برنامه توانبخشی دقیق شروع می شود. تمرینات خاص عملکرد زانوی شما را بازگردانده و عضلات ساق پا را که از آن حمایت می کنند، تقویت می کند.

درمان جراحی

درمان جراحی ACL اغلب به صورت بازسازی رباط انجام می شود که در آن رباط پاره شده با یک پیوند تاندونی جایگزین می گردد. این پیوند می تواند از تاندون های خود فرد یا در برخی موارد از منابع اهداکننده تهیه شود.جراحی معمولا برای افرادی توصیه می شود که دچار بی ثباتی زانو هستند، قصد بازگشت به فعالیت های ورزشی دارند یا آسیب رباط باعث اختلال در فعالیت های روزمره آن ها شده است. موفقیت جراحی تا حد زیادی به انجام صحیح توان بخشی و فیزیوتراپی پس از عمل بستگی دارد.

عوارض جراحی پارگی رباط صلیبی قدامی مفصل زانو

با وجود پیشرفت تکنیک های جراحی، انجام عمل بازسازی رباط صلیبی قدامی می تواند با عوارضی همراه باشد. این عوارض شامل بروز عفونت، خونریزی یا لخته شدن خون در اندام تحتانی، انتقال عفونت های ویروسی در پیوندهای خاص، بی ثباتی یا سفتی مفصل زانو، درد ناحیه کاسه زانو، اختلال در عملکرد مکانیسم اکستانسور، آسیب به صفحه رشد در افراد کم سن و در برخی موارد کاهش دامنه حرکتی زانو می شود. رعایت مراقبت های پس از جراحی و پیگیری منظم توان بخشی نقش مهمی در کاهش احتمال بروز این عوارض دارد.

عوارض پارگی ACL (رباط صلیبی قدامی)

در صورت بی توجهی به درمان به موقع، پارگی رباط صلیبی قدامی می تواند باعث بروز اختلالات جدی در عملکرد مفصل زانو شود. مهم ترین عوارض این آسیب عبارتند از:

• بی ثباتی مزمن زانو: از بین رفتن عملکرد رباط باعث می شود زانو هنگام راه رفتن، دویدن یا تغییر جهت ناگهانی دچار خالی کردن شود و فرد احساس عدم کنترل روی مفصل داشته باشد.
• آسیب به مینیسک: ناپایداری مفصل فشار بیشتری به مینیسک وارد می کند و احتمال پارگی یا تخریب این ساختار محافظتی زانو را افزایش می دهد.
• درد مداوم زانو: التهاب مزمن و فشار غیر طبیعی روی مفصل باعث ایجاد درد طولانی مدت می شود که ممکن است حتی در فعالیت های روزمره نیز احساس گردد.
• کاهش دامنه حرکتی زانو: تورم، درد و آسیب های همراه باعث محدود شدن توانایی خم و راست کردن کامل زانو می شوند.
• آرتروز زودرس مفصل زانو: فرسایش تدریجی غضروف در اثر بی ثباتی زانو می تواند منجر به بروز آرتروز در سنین پایین تر از حد معمول شود.

چه کسانی در معرض خطر پارگی رباط صلیبی قدامی هستند؟

برخی افراد به دلیل شرایط بدنی یا سبک زندگی، بیشتر در معرض این آسیب قرار دارند. شناخت این گروه ها به پیشگیری و تشخیص زودهنگام کمک می کند.

افراد پرخطر شامل موارد زیر هستند:

• ورزشکاران رشته هایی مانند فوتبال، بسکتبال، والیبال و اسکی
• افرادی که سابقه آسیب زانو یا علت پارگی رباط صلیبی در گذشته داشته اند
• زنان ورزشکار به دلیل تفاوت های آناتومیک و هورمونی
• افرادی با ضعف عضلات ران و زانو یا تمرینات غیر اصولی

روش های پیشگیری از پارگی رباط صلیبی زانو

پیشگیری از پارگی رباط صلیبی زانو فقط مختص ورزشکاران نیست و همه افراد می توانند با رعایت برخی اصول ساده، خطر بروز این آسیب را کاهش دهند. البته ورزشکاران به دلیل نوع فعالیت بدنی، بیشتر در معرض این آسیب قرار دارند و باید توجه ویژه تری به اقدامات پیشگیرانه داشته باشند.

اقدامات موثر برای پیشگیری در عموم افراد:

• تقویت عضلات اطراف زانو به ویژه عضلات ران و ساق برای افزایش پایداری مفصل
• حفظ وزن مناسب جهت کاهش فشار اضافی روی مفصل زانو
• پرهیز از حرکات ناگهانی و چرخش های شدید زانو در فعالیت های روزمره
• استفاده از کفش مناسب با کفی استاندارد و ضد لغزش

اقدامات پیشگیرانه به ویژه برای ورزشکاران:

• انجام منظم تمرینات تعادلی و کنترل عصبی عضلانی
• یادگیری تکنیک صحیح پریدن، فرود آمدن و تغییر جهت
• گرم کردن اصولی قبل از تمرین و سرد کردن پس از آن
• افزایش تدریجی شدت تمرین و پرهیز از تمرینات فرسایشی و بیش از حد

رعایت این موارد می تواند نقش مهمی در کاهش احتمال پارگی رباط صلیبی و حفظ سلامت طولانی مدت مفصل زانو داشته باشد.

به نقل از وبسایت: ncbi.nlm.nih.gov
Return to play: this is a controversial area with no definite criteria on return to sports, either timing or type of sports involved. Previously, there was an agreement that return should not be earlier than nine months postoperatively. However, patients should be able to demonstrate the ability to perform certain sport-specific activities and complete a series of functional tests such as various single- and double-leg hopping and jumping. Dynamic valgus has been shown to increase the risk of ipsilateral and contralateral rupture
ترجمه فارسی:
بازگشت به ورزش: این موضوع از مباحث چالش برانگیز است و معیار قطعی و مشخصی از نظر زمان یا نوع ورزش برای بازگشت به فعالیت ورزشی وجود ندارد. در گذشته بر این باور بودند که بازگشت به ورزش نباید زودتر از ۹ ماه پس از جراحی انجام شود. با این حال، بیمار باید توانایی انجام فعالیت های اختصاصی مرتبط با ورزش خود را نشان دهد و مجموعه ای از تست های عملکردی مانند پرش ها و جهش های یک پا و دو پا را با موفقیت پشت سر بگذارد. همچنین نشان داده شده است که وجود والگوس دینامیک زانو خطر پارگی مجدد در همان زانو یا حتی زانوی مقابل را افزایش می دهد.

پارگی رباط صلیبی قدامی را جدی بگیرید

پارگی رباط صلیبی قدامی یکی از آسیب هایی است که در صورت نادیده گرفتن، می تواند پیامدهای جبران ناپذیری برای سلامت زانو به همراه داشته باشد. بسیاری از افراد پس از فروکش کردن درد اولیه، تصور می کنند مشکل برطرف شده است، در حالی که ناپایداری مفصل به طور پنهان ادامه پیدا می کند و به تدریج باعث آسیب های ثانویه می شود. عدم پیگیری و درمان مناسب این آسیب می تواند منجر به تخریب مینیسک، فرسایش غضروف مفصلی و در نهایت بروز آرتروز زانو شود؛ مشکلی که کیفیت زندگی، توان حرکتی و حتی فعالیت های ساده روزمره را تحت تاثیر قرار می دهد. از سوی دیگر، تأخیر در درمان باعث طولانی تر شدن روند بهبودی و محدود شدن گزینه های درمانی در آینده خواهد شد.
تشخیص به موقع، بررسی دقیق علت آسیب، انتخاب روش درمانی متناسب با شرایط فرد و انجام کامل دوره توان بخشی، نقش تعیین کننده ای در بازگشت عملکرد طبیعی زانو دارد. به همین دلیل، در صورت مشاهده علائمی مانند درد شدید، تورم، بی ثباتی یا خالی کردن زانو، مراجعه به پزشک و پیگیری درمان پارگی رباط صلیبی قدامی امری ضروری و غیر قابل چشم پوشی است.
این آسیب یکی از مهم ترین صدمات مفصل زانو محسوب می شود و بی توجهی به آن می تواند منجر به مشکلات حرکتی طولانی مدت شود. تشخیص به موقع، بررسی دقیق علائم پارگی رباط صلیبی و انتخاب روش درمانی مناسب نقش کلیدی در حفظ سلامت زانو و بازگشت به فعالیت های عادی و ورزشی دارند.

نسخه اصلی مطلب پارگی رباط صلیبی چیست؟ | علائم و تشخیص پارگی رباط صلیبی را در سایت دکتر سلمان فلاح بخوانید.

---